Kapitan Henryk Dzierżanowski

W nowym roku chcielibyśmy przybliżyć państwu postać jednego z bohaterów ziemi monieckiej, po którym pamiątki znajdują się w zbiorach naszej Izby Historycznej. Mowa tu o panu kapitanie Henryku Dzierżanowskim, którego część mieszkańców Moniek i okolic może sobie kojarzyć z różnych uroczystości, tak państwowych, jak i religijnych. Zawsze brał w nich udział w mundurze i był nieodłączną postacią tychże imprez.

Kpt. Henryk Dzierżanowski, żołnierz AK, ps. ”Las”. Urodzony 29.03.1924 roku w Kuczynie, zmarł 18.01.2021 roku w Mońkach . Do Armii Krajowej wstąpił w czerwcu 1943 roku. Jako pracownik kolei podczas okupacji niemieckiej pełnił rolę łącznika wywiadowcy na terenie Placówki „Knyszyn”, III Rejon, obwód Białystok. Jego zadaniem była obserwacja linii kolejowej Ełk-Białystok, głównie na odcinku Osowiec-Mońki-Knyszyn. Prowadził obserwację pociągów jadących na front wschodni, przekazywał leki, przesyłki oraz meldunki. Od 1944 do 1945 roku został przeniesiony w Rejon I, na Placówkę „Trzcianne”, gdzie był łącznikiem do końca istnienia AK. Jako członek I plutonu, I kompanii, 42 p.p. AK brał udział w akcji „Burza”. Po wojnie działał czynnie w podziemiu niepodległościowym w organizacji Wolność i Niezawisłość. W 1947 roku wraz z innymi towarzyszami broni ujawnił się w Trzciannem. W 1990 roku współzałożyciel oddziału Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Mońkach. W latach 1990-95 kierował organizacją, jako wiceprezes, a następnie od 1995, jako prezes do roku 2018. W 2008 roku awansowany na stopień kapitana. W latach swej działalności w Ś.Z.Ż.A.K był inicjatorem następujących przedsięwzięć: odsłonięcia tablicy pamiątkowej w Kościele parafialnym w Mońkach, upamiętniającej poległych żołnierzy WP i AK, budowy i odsłonięcia pomnika pomordowanym żołnierzom AK z oddziału „Jura” w Krypnie, budowy i odsłonięcia pomnika AK w Mońkach oraz pomnika upamiętniającego papieża Jana Pawła II przy Kościele M.B.Cz. w Mońkach. Otrzymał następujące odznaczenia i nagrody:  Krzyż Armii Krajowej (1995r.), Krzyż Zrzeszenia WiN (1995r.), Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny (2001r.), Medal Pro Memoria (2005r.), Złota Odznaka Zasługi (2004r.), Srebrny Medal O.M.P.N. (2008r.), Nagroda Świadek Historii (2010r.), Krzyż Partyzancki.